Jacek Mainka
i kolekcja
Jacek Mainka jest pilotem i założycielem Fundacji Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych 1940–1947 — kolekcji latających, autentycznych samolotów z czasów II Wojny Światowej związanych z historią Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie.
Kolekcja liczy trzy maszyny, bazujące na lotnisku w Brzeskiej Woli (EPBI). Wszystkie trzy egzemplarze są sprawne i latają na pokazach. Jacek Mainka jest pierwszym Polakiem przyjętym do North American Trainer Association.
Każdy samolot reprezentuje inny etap szkolenia pilotów PSP w Wielkiej Brytanii: od pierwszego lotu na Tiger Moth, przez Chipmunk, aż po ostatni krok przed samolotem bojowym — T-6 Harvard.
Kolekcja — przegląd
| Samolot | Rej. | Rok | Moc |
|---|---|---|---|
| T-6 Harvard 4M | SP-YIX | 1951 | 600 KM |
| DHC-1 Chipmunk | SP-YAC | 1959 | 145 KM |
| DH82A Tiger Moth | SP-YAA | 1940 | 130 KM |
Baza: Brzeska Wola (EPBI) · Pilot: Jacek Mainka
North American
T-6 Harvard 4M
North American T-6 Harvard — znany w USA jako „Texan" — był standardowym samolotem zaawansowanego szkolenia pilotów Aliantów podczas II Wojny Światowej. To ostatni krok przed samolotem bojowym: kto przelotował Harvarda, był gotowy do walki na Spitfire'ze, Hurricanie lub Mustangu. Wyprodukowano ponad 15 000 egzemplarzy — Harvard szkolił pilotów ponad 50 państw.
Egzemplarz SP-YIX to wariant 4M (odpowiednik T-6G w USAF) — późna wersja produkowana po wojnie w Kanadzie. Numer fabryczny CCF-4-409, zbudowany w 1951 roku przez Canadian Car and Foundry w Fort William, Ontario. Służył w USAF (nr 51-17227), następnie w lotnictwie włoskim (MM53846), potem przez lata w rękach prywatnych w Wielkiej Brytanii jako G-RAIX. Jacek Mainka kupił go w sierpniu 2017 roku i przetransportował do Polski 10 września 2017.
Samolot nosi malowanie 602 Dywizjonu (Auxiliary) RAF — jednego z najstarszych dywizjonów rezerwowych RAF, który walczył w Bitwie o Anglię. Polscy piloci szkolili się na Harvardach m.in. w SFTS Newton w Anglii, Moose Jaw i Medicine Hat w Kanadzie, a także w Palestynie i Egipcie — była to ostatnia faza przed przydziałem do dywizjonu bojowego.
Kluczowe informacje dla komentatora
- Ostatni krok przed bojowym — kto przelotował Harvarda, był gotowy do walki na Spitfire lub Mustangu
- Silnik gwiazdowy Pratt & Whitney R-1340 — 604 konie mechaniczne, charakterystyczny warkot nie do pomylenia z niczym innym
- Pięciokrotnie mocniejszy od Tiger Motha — skok, który robił wrażenie na każdym kursancie
- Ponad 15 000 egzemplarzy, ponad 50 państw — jeden z najpowszechniejszych samolotów szkolnych w historii lotnictwa
- Polscy piloci szkolili się na Harvardach w Anglii, Kanadzie, Palestynie i Egipcie — każdy z dywizjonów PSP miał w sobie ten etap
- Malowanie 602 Dywizjonu (Aux) RAF — dywizjonu z Bitwy o Anglię, jednego z najstarszych rezerwowych w RAF
- W Polsce od 10 września 2017 — czwarty nabytek i największy samolot kolekcji Jacka Mainki
- Jacek Mainka — pierwszy Polak przyjęty do North American Trainer Association
Dane egzemplarza
| Typ | T-6 Harvard 4M |
| Rejestracja | SP-YIX |
| Nr fabryczny | CCF-4-409 |
| Zbudowany | 1951, Kanada |
| Malowanie | 602 Sqn (Aux) RAF |
| W Polsce od | 10 IX 2017 |
Dane techniczne
| Silnik | P&W R-1340 Wasp |
| Moc | 600 KM |
| Rozpiętość | 12,80 m |
| Długość | 8,99 m |
| Prędkość max. | 335 km/h |
DHC-1 Chipmunk 22
DHC-1 Chipmunk to następca Tiger Motha zaprojektowany przez polskiego konstruktora Wsiewołoda Jakimiuka — inżyniera, który przed wojną w PZL tworzył myśliwce P-11, P-24 i P-50 „Jastrząb": samoloty, na których latali polscy piloci we wrześniu 1939. Po klęsce Francji Jakimiuk trafił do Kanady i tam, w de Havilland Canada, stworzył Chipmunka.
Prototyp oblatano 22 maja 1946 roku. W Kanadzie wyprodukowano ponad 200 egzemplarzy, w Anglii około 1000, w Portugalii 66 sztuk. Chipmunk służył w RAF jako samolot szkolny do lat 70., zastępując Tiger Motha. Samolot w pełni metalowy — tam, gdzie Tiger Moth miał drewno i płótno, Chipmunk ma aluminium.
Egzemplarz SP-YAC, numer seryjny 50/1360, zbudowano w Portugalii w 1959 roku w zakładach OGMA. Służył w siłach powietrznych Portugalii do 1993 roku. Odbudowany przez Cooper Engineering w Wickenby w latach 2010–2014. Jacek Mainka sprowadził go do Polski w lipcu 2014 roku — jedyny latający Chipmunk w Polsce.
Nosi malowanie egzemplarza RAF WD322 z Training Command — hołd złożony Tadeuszowi Wierzbowskiemu Wierowi, pilotowi Dywizjonu 300 „Ziemi Mazowieckiej" (Lancastery), który 31 stycznia 1951 roku przeprowadził WD322 z fabryki do jednostki szkolnej RAF.
Kluczowe informacje dla komentatora
- Zaprojektowany przez Polaka — Wsiewołoda Jakimiuka, twórcę myśliwców PZL, na których latali polscy piloci we wrześniu 1939
- Jedyny latający DHC-1 Chipmunk w Polsce
- Następca Tiger Motha — zastąpił go w RAF jako standardowy samolot szkolny od końca lat 40.
- Malowanie na cześć Tadeusza Wierzbowskiego Wiera — pilota Lancasterów z Dywizjonu 300 „Ziemi Mazowieckiej"
- Zbudowany w Portugalii w 1959 roku — Polska kolekcja, angielski projekt, kanadyjski konstruktor polskiego pochodzenia
- Silnik Gipsy Major — ta sama rodzina silników co w Tiger Moth, o 15 KM mocniejsza i w nowocześniejszej wersji
- W Polsce od 2014 roku — trzeci samolot sprowadzony przez Jacka Mainkę
Dane egzemplarza
| Typ | DHC-1 Chipmunk 22 |
| Rejestracja | SP-YAC |
| Malowanie | RAF WD322 / 1951 |
| Nr seryjny | 50/1360 |
| Zbudowany | 1959, Portugalia (OGMA) |
| W Polsce od | VII 2014 |
Dane techniczne
| Silnik | DH Gipsy Major 8 |
| Moc | 145 KM |
| Rozpiętość | 10,47 m |
| Długość | 7,75 m |
| Masa startowa | 907 kg |
| Prędkość max. | 222 km/h |
De Havilland DH82A
Tiger Moth
De Havilland DH82A Tiger Moth to podstawowy samolot szkolny Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. W ciągu II Wojny Światowej szkolenie wstępne na Tiger Moth przeszło 1665 polskich pilotów — każdy, kto chciał latać bojowo w PSP, zaczynał właśnie od Tiger Motha. Prototyp DH-82 oblatano w 1931 roku; produkcja seryjna wersji DH-82A ruszyła w 1933 roku i trwała do 15 sierpnia 1945 roku. Wyprodukowano około 9000 egzemplarzy.
Egzemplarz T-7230, numer fabryczny 83720, opuścił zakłady Morris Motors w Cowley 7 sierpnia 1940 roku. Od 16 września 1940 roku szkolił pilotów w 3 EFTS w Watchfield, potem w 24 EFTS koło Lutonu. Wycofany ze służby w 1953 roku, przez 25 lat stał w magazynach. W 1978 roku zarejestrowany cywilnie jako G-AFVE, odbudowany i od lat 90. woził pasażerów na loty widokowe z Booker Airfield pod Londynem.
Jacek Mainka kupił T-7230 w marcu 2007 roku i przetransportował do Polski 5 sierpnia 2007 roku — lądując na lotnisku Babice w Warszawie. 10 kwietnia 2015 roku samolot otrzymał polską rejestrację SP-YAA, stając się najstarszym samolotem wpisanym do polskiego rejestru cywilnego. Jest to pierwszy i najstarszy samolot kolekcji, jedyny latający Tiger Moth w Polsce.
Kluczowe informacje dla komentatora
- Najstarszy samolot wpisany do polskiego rejestru cywilnego — zbudowany w 1940 roku, rówieśnik II Wojny Światowej
- Zbudowany w 1940 roku (ale zamówiony w 1939)
- Na takim samolocie 1665 polskich pilotów przeszło szkolenie wstępne w Wielkiej Brytanii — każdy z nich zaczynał właśnie od Tiger Motha
- Każdy polski pilot bojowy — Battle of Britain, Dywizjony 303, 300, 301, 304, 305, 306… — zaczynał od Tiger Motha
- Jedyny latający Tiger Moth w Polsce
- Biplan z otwartymi kabinami, silnik 130 KM, prędkość 175 km/h — absolutne minimum, by nauczyć człowieka latać
- Zbudowany w Morris Motors w Cowley — firma samochodowa przestawiona na wojnę, produkująca 35–40 samolotów tygodniowo
- Pierwsze loty w Polsce od II Wojny Światowej — w 2007 roku samolot RAF z polską załogą latał po raz pierwszy nad Warszawą od ponad 60 lat
Dane egzemplarza
| Typ | DH82A Tiger Moth II |
| Rejestracja | SP-YAA |
| Nr RAF / fabryczny | T-7230 / 83720 |
| Zbudowany | VII–VIII 1940, Morris Motors |
| Pol. rejestracja od | 10 IV 2015 |
| W Polsce od | 5 VIII 2007 |
Dane techniczne
| Silnik | DH Gipsy Major I |
| Moc | 130 KM |
| Rozpiętość | 8,94 m |
| Długość | 7,29 m |
| Prędkość max. | 175 km/h |
| Zasięg | 483 km |